لکه‌برها يا لکه‌زداها (Stain removers) حلالهای قوی هستند که لکه‌ها را در خود حل می‌کنند و از اين طريق باعث پاک شدن آنها می‌شوند. اکثر اين حلال ها سمی هستند و بايد هنگام کار با آنها مراقب بود. بسياری از لکه‌برها ، موادی هستند که در خانه وجود دارند و از آنها به عنوان مواد ضدعفونی کننده و پاک کننده استفاده می شود. مانند آب ژاول ، آمونياک ، آب ، صابون ، الکل ، آب اکسيژنه و.... برخی هم مثل پربورات و اسيد اگزاليک در منزل يافت نمی‌شوند، ولی خوب است تهيه شوند.

1) آب و صابون

آب و صابون بسياری از لکه‌های تازه را از بين می‌برند و بسياری از لکه‌ها را نيز کم رنگ کرده و بعد راحت‌تر پاک می‌شوند. برای لکه‌های مثل لکه تخم مرغ ، لکه خردل ، لکه خون تازه ، شير و شيرينی ابتدا بايد آنها را با آب و صابون شسته و سپس از لکه‌برهای معرفی شده ديگر استفاده کرد. بهتر است از آب و صابون برای لکه‌های ميوه استفاده نکنيد. چون ممکن است لکه را مقاوم‌تر کند.

2) آب اکسيژنه

آب اکسيژنه خالص H2O2 يک مايع ناروانی است که کمی آبی رنگ می‌باشد و با زحمت زياد می‌توان آن را تهيه نمود. آب اکسيژنه‌ای که در داروخانه‌ها به اسم آب اکسيژنه رقيق فروخته می‌شود محلولی است از آب اکسيژنه در آب که در 100 قسمت آن سه قسمت آب اکسيژنه است و مانند آب بی‌رنگ و بی‌بوست و مزه تلخی دارد و کمی اسيدی است.

به مرور آب اکسيژنه تجزيه و تبديل به آب و اکسيژن می‌گردد. اين عمل تجزيه در محيط بازی سريعتر و در محيط اسيدی کندتر تا در محيط خنثی صورت می‌گيرد. ممکن است که اگر مدت مديدی آب اکسيژنه را انبار کنند، کاملا" تجزيه و تبديل به آب گردد. بر اثر گرد بعضی اجسام عمل تخريب آب اکسيژنه تسريع می‌گردد مانند گرد بی‌اکسيد منگنز و گرد فلزات و …

اگر بر روی محلول آب قدری از اجسام پايدارکننده مانند اسيد فسفريک ، اوره ، اسيد بنزوئيک و نظير آنها بيافزايند، عمل تخريب بسيار کند می‌گردد. آب اکسيژنه اثر ميکروب کشی و بوبری دارد چنانکه اگر يک تکه کالباس قرمز را درون ظرف محتوی آب اکسيژنه قرار دهيم پس از چند روز محتويات ظرف کاملا" بی‌بو است و بوی گنديده نمی‌دهد. آب اکسيژنه رنگ ها را نيز تخريب می‌کند بهمين دليل تکه کالباس درون ظرف بعد از مدتی بی‌رنگ می‌شود.

از آنجايی که آب اکسيژنه بوبر است در موقع معالجه زخم های بدبو مورد استعمال قرار می‌گيرد.

همچنين لکه خون و قهوه و غيره را هم می‌توان بوسيله آب اکسيژنه پاک نمود. در قرص های اريتزون 36% آب اکسيژنه به 64% اوره متصل است و چون اين قرص ها را در دهان بگذارند، اکسيژن می‌دهد. پس هم ميکروب های دهان را می‌کشد و هم دندان ها را سفيد می‌نمايد.

بسياری از خمير دندان ها و ساير اجسامی که برای پاک کردن دندان ها به کار می‌روند در موقع استعمال توليد آب اکسيژنه می‌کنند و اکسيژن اين آب اکسيژنه دندان را سفيد می‌نمايد.

آب اکسيژنه در بی‌رنگ کردن شاخ ، پشم گوسفند ، پنبه ، کتان ، کنف ، کاه ، چوب ، کاغذ ، روغن ، چربی ، واکس ، صابون ، ابريشم ، عاج ، پر و غيره بکار می‌رود. رنگ بعضی لکه‌های صورت را هم آب اکسيژنه تخريب می‌کند. اگر موی سياه را پس از شستن با کربنات سديم ( تا چربی آن برطرف شود ) در محلول آب اکسيژنه بگذارند به رنگ روشن در می‌آيد.

اگر موی سياه سر را با مخلوطی از 100 گرم آب اکسيژنه 30% و چهار قطره محلول 25% آمونياک تر نمايند و پس از 10 تا 20 دقيقه با آب خالص و سپس با محلول اسيد استيک‌دار بشويند، بور مايل به قرمز می‌شود.

وجود آمونياک از اين جهت لازم است که آب اکسيژنه در حضور بازها سريعتر اکسيژن می‌دهد و در نتيجه موها تندتر بور می‌شوند. مصرف مکرر آب اکسيژنه برای مو مضر است زيرا که مو را شکننده می‌نمايد. در جنگ جهانی دوم آب اکسيژنه 85% را برای اکسيداسيون سريع الکل در زير دريايي ها و موشک ها مصرف می‌کردند. آب اکسيژنه رقيق را برای قرقره کردن هم بکار می‌برند.

 شناسايی آب اکسيژنه

دريک لوله آزمايش که قبلا" چند سانتی‌متر مکعب محلول بی‌کرمات پتاسيم و قدری اسيد سولفوريک رقيق ريخته‌ايم آب اکسيژنه می‌افزاييم در نتيجه رنگ آبی تند که بعدا" تبديل به سبز می‌شود، ظاهر می‌گردد. بهمين طريق می‌توان وجود آب اکسيژنه را در اريتزن ثابت نمود.

آب اکسيژنه يک ماده رنگ‌بر و سفيد کننده است و در آزمايشگاه ها و در رنگ کردن مو و بی‌رنگ کردن موی دست استفاده می‌شود. همچنين برای پاک کردن لکه‌هايی مثل کپک ، لکه‌های ميوه و لکه عرق مناسب است. همچنين لکه زرد شدگی حاصل از اتو کردن لباس را از بين می‌برد.

3) آب ژاول

آب ژاول برای پاک کردن لکه‌های کپک ، خون ، قهوه ، تنباکو و بسياری از لکه‌ها مناسب است. همچنين باعث از بين رفتن پشم می‌شود و نبايد از آن بر روی پارچه‌های پشمی و ابريشمی و چرم استفاده کرد. خيس کردن زياد پارچه در آب ژاول ، باعث ضعيف شدن الياف آن می‌شود.

 4) آمونياک

آمونياک برای تميز کردن اشيا با سطح فلزی بسيار مناسب است. همچنين برای پاک کردن ظروف شيشه‌ای ، پنجره‌ها و آينه مناسب است. برای پارچه‌های پشمی و ابريشمی و ظروف آلومينيومی از آمونياک استفاده نکنيد.

5) الکل‌ها

الکل‌ها برای پاک کردن لکه‌هايی مثل لکه رژ لب و جوهر مناسب هستند. همچنين از الکل برای تميز کردن و پاک کردن تلفن ، شيشه عينک و سطح شمع استفاده می‌شود.

6) بنزن

بنزن حلال خوبی برای چربی ها ، آدامس ، جوهر ، چسب و قير می‌باشد. خطر آتش زايی بنزن نبايد فراموش شود.

7) جوش شيرين

معمولا" از جوش شيرين برای پاک کردن لکه‌ها و ظروف چينی و سراميک و تميزکردن و از بين بردن بوی يخچال استفاده می‌شود.

8) سرکه

سرکه برای پاک کردن لکه‌ها در انواع پارچه‌های پشمی ، ابريشمی و کتانی و پنبه به کار می‌رود و آنها را خراب نمی‌کند. برای تميز کردن جرم داخل سماور نيز می‌توان مقداری سرکه در سماور ريخت و آن را جوشاند. با سرکه می توان عکس برگردان‌های چسبيده و باطله ، شيشه عينک و کف اتو را پاک کرد