بسم الله الرحمن الرحيم

روشهاي ا نفجا ري  تدريس 

مقدمه

سالها پيش مرحوم نير زاده با استفاده از امكانات ساده و بومي و بهره گيري ازمهارتهاي شعرخواني نقال  نمايشهاي كوتاه و... كلاس درس را شاد و دوست داشتني مي كرد. به طوري كه يكي از شاگردان وي پس از گذشت سالها تدريس حرف (ل) را هنوز هم در ذهنش زنده نگه داشته است و اين تداعي حاصل تدريس نمايشي اين درس مي باشد :

استاد با يك سيني پر از لبوي داغ وارد كلاس شده وبا دادن تكه اي از آن به بچه ها داد مي زد" لبو لبو  داغه لبو"و ادامه ي ماجرا ..

به جرا ت مي توان گفت كه تمام آموزگاران عزيز در يك مساله وجه مشترك دارند و آن اين است كه :  "چگونه مي توانيم روشهاي نوين و جذاب را به تدريج جايگزين روشهاي سنتي و كسل كننده نماييم؟"

فراگيران به معلماني عشق مي ورزند كه با آنها شادندو خلاقيت دارند. كودكان براي يادگيري آسان به روشهاي ساده وجذاب نياز دارندكه طي آن بدون اينكه خسته و بي حوصله شوند مطالب را به راحتي ياد گيرند.

روشهايي كه در اين مقاله مي آيد روشهايي است كه كاربرد بسياري داشته و با اجراي آنهاانگيزه فراگيران افزايش يافته و با شور و اشتياق در كلاس حضور مي يابند.

اين روشها توسط يك آموزگار در طي 23 سال در كلاسهاي ابتدايي اجرا شده وبي تاثير از نظرات كارشناسان نبوده است وبراي همه موضوعات درسي در تمام پايه ها قابل اجراست .

بسياري از وسايل اجراي اين روشها را مي توان از وسايل غير مصرفي و دور انداختني تهيه و از اين روشها بهره جست.البته آموزگاران محترم مي توانند قبل از اجرا يك روش مناسب از اين روشها انتخاب كرده وبا تهيه وسايل لازم به اجراي روش انتخابي در كلاس بپردازند. 

"راهكارهاي كليدي براي استفاده ي بهتر از روشهاي ا نفجاري تدريس" 

1- نگرش مثبت :عليرغم اينكه همه ي معلمان عزيز مي خواهند بهترين وموثرترين روشها ي تدريس را بكار ببرند، ولي هيچ معلمي هيچگاه از پيشنهاد ها وارائه روشهاي جديدبي نياز نيست .بنابر اين  هميشه سعي كنيم ديد مثبتي به روشها و راهكارهاي ارائه شده داشته باشيم.

2-  پاسخ به نيازهاي دانش آموزان :   اينكه    دانش آموزان    ما    :  

   üچه چيزي را بيشتر دوست دارند؟   

  ü  چه چيزي آنها را به فعاليت بيشتر بر مي انگيزد؟

 ü چه چيزي آنها را از فعاليت در كلاس باز مي دارد؟

بنابر اين روشي را انتخاب كنيم كه بيشترين بهره را به فراگيران بدهد. در اين مورد نقش شناخت معلم از فراگيران بسيار كليدي خواهد بود.                                                           

3- از روشهاي تدريس به صورت متناوب و منظم  استفاده كنيم چرا كه استفاده از يك روش به صورت تكراري باعث كم رنگي علاقه فراگيران خواهد شد.بنابراين ميتوانيم در طول هفته از روشها به صورت يك روز در ميان استفاده كنيم.

4-در تغيير واصلاح روشها خودمان را آزاد بدانيم.چرا كه هر معلم مي تواند بر اساس موقعيت جغرافيايي ،امكانات و محل مدرسه و شرايط ديگر هر روشي را تغيير يا اصلاح كند.

5- قيد وبندهاي خودرا كنار گذاشته وسعي كنيم طوري فكر نماييم كه قبلا   نمي كرديم.

6-باز هم سعي كنيم .اگر اجراي يك روش بازخورد د خوبي نداشت ،بار ديگر و در موقعيتي ديگر همان روش را اجرا كنيم. چرا كه متغيرهاي زيادي در كلاس وجود دارد ما قادر به كنترل آن نيستيم.  بنابر اين متغير هاي مزاحم را شناخته واگر پس از اجراي مجددروش به اين نتيجه رسيديم كه آن روش از كارآ يي مفيدي بر خوردار نيست،آن روش را كنار بگذاريم.

7-فكر استفاده از مواد دور انداختني وغير مصرفي را گسترش دهيم.  انباري ها و زير زمين خانه هامعادن موادي هستند كه مي توانيم از آنها در جريان آموزش استفاده كنيم.

8-در جمع آوري ابزارهاي لازم براي استفاده در كلاس در انديشه كاربردي بودن ،قابل نگهداري بودن و در دسترس نگهداشتن آنها باشيم .

9-براي تهيه ابزارها ي آموزشي از خود فراگيران كمك بگيريم .براي اين كار مي توانيم كتاب را با دانش آموزان بررسي كنيم و وسايلي را كه فراگيران ميتوانند تهيه كنند ،بين آنها تقسيم كنيم.با اين كار فراگيران از ابتدا در جريان يك فعاليت هدفدار قرار ميگيرند.

10-آموزگاران محترم مي توانند با يادداشت كردن روشهاي آموزشي خود و جمع آوري آنها به صورت يك مجموعه مطلوب وجذاب،در انتقال تجربيات خود به ديگر همكاران سهمي اساسي و سازنده در پويايي تعليم و تربيت كشور عزيرمان داشته باشند .   

به اميدآن كه اين مقاله مورد استفاده همكاران ارجمند قرار گيرد. 

اينك نمونه اي از : روشهاي انفجاري تدريس 

براي بالا بردن انگيزه در يادگيري فراگيران 

1- به گردنت بنداز: طنابي را به يك تخته كوچك وصل كرده و يك تخته نمايشي بسازيد . تصاوير يا مفاهيم مربوط به يك درس را به تخته بچسبانيد و در كلاس قدم بزنيد و بدين وسيله پيامهاي خود را انتقال بدهيد . با اين فعاليت فراگيران به يادگيري مطالب علاقه مند مي شوند.مي توان به جاي تخته از مقواي ضخيم نيز استفاده كرد.

2- پيام ما اينه : پيامهاي درسي را روي مقواهاي مختلف ورنگي نوشته و به صو رت ابر يا شكلهاي مختلف ببريد و هر كدام را به يك تكه چوب وصل كنيد و هر كدام را به يك دانش آموز بدهيد و از آ نها بحواهيد چوبهاي خود را بالا برده و پيام را بخوانند ويادر كلاس راه بروند تا دانش آموزان پيامها را ببينند.

3- نصفه ديگه كو :پيامها يه تصاوير مربوط به درس را روي كارتهاي رنگي نوشته و آنها را به دو نيم تقسيم كنند . كارتها را بين بچه ها پخش كنندتا هر كس نصف گم شده اش را پيدا كند .سپس هر پيام توسط دو نفر مربوطه خوانده شود .

4-چرا همه جا را طناب كشيدي؟ : يك طناب از يك تابلو به گوشه ديگر وصل كرده و تصاوير يا پيامهاي درس را روي مقوا و يا ... نوشته و با گيره لباس به طناب وصل كنيد . 

5-بياييد توپ بازي كنيم : پيامهاي درس رابه يك توپ پلا ستيكي بچسبانيد.توپ رابه دانش آ موزان پاس دهيد وازآنها بخواهيدكه پيام  درس را بخوانندوسپس توپ را به شما برگردانند. با پاس دادن توپ وپيامها واطلا عات را  يكي از ديگري انتقال دهيد تا درس به پايان برسد. براي جلوگيري از اتلاف وقت يك  پاكت نامه به توپ بچسبانيد وهر بار پيامها را داخل پاكت بگذاريد.

6-اشاره كنيد.جهت تاكيد بر مطالب درسي يا مشخص كردن مفاهيم مي توانيداز يك اشاره كننده استفاده كنيد.  اين ميتواند ازيك  قطعه چوب و عصا و آنتن راديو يا .... باشد. با اين كار توجه فرا گيران بيشتر به شما جلب خواهد شد. مي توانيد روي آن را با نوار هاي رنگي يا ....تز ئين كنيد.

7-مچاله كنيد.پيامهاي درسي را مچاله كرده ومانند توپ به طرف دانش آموزان پرتاب كنيد وبا اين كار پيامهاي درس را به بچه ها انتقال دهيد.

8-بلند بخوانيم.  مفاهيم سوالات و جملات درس را  با ما‍‍‍‍‍‍‍‍ژيك روي يك نوار  كا غذي بزرگ  بنويسيد وبه كمك  دودانش آموز مطالب  را  با دانش آموزان بلند بخوانيد.

9-پيامها پشت صندلي.  يك رديف صندلي در جلو تابلو چيده و پيامها يا سوالات ويا تصاوير مورد نظر را پشت صندلي چسبانده وپس از نام بردن موضوع يا تدريس موضوع ،دانش آموز پيام را به فراگيران نشان دهد.                                          

 ۱0-هنر نوشتن : از روشهاي متفاوتي رباي نوشتن استفاده كنيد. خط شما تاثير مهمي در انگيزش دانش آموزان داردو شما را در رساندن پيام كمك مي كند .موارد زير مي تواند در نوشتن بر انگيزاننده باشد : üحروف را در شكل ها و اندازه هاي متفاوت بنويسيد.

üاز خطوط منحني ،زاويه دار و شيب دار براي نوشتن استفاده كنيد.

üاز گچ يا ماژيك هاي رنگي استفاده كنيد.

üاز حروف بالوني يا تو خالي استفاده كنيد.                      

اقتباس از كتاب : روشهاي انفجاري تدريس  

                                تاليف:  رندي مو برگ

ترجمه :  پرويز اميني 

تهيه و تنظيم : علیرضا علیزاده اسلامی  

سر گروه آموزشي پايه سوم